Tổng biên tập
PGS TS NGUYỄN VĂN DỮNG
 
Tổng thư kư toà soạn
1. TS ĐỖ THỊ THU HẰNG
2. TS NGUYỄN NGỌC OANH
 
Với sự tham gia của
Nhóm t́nh nguyện viên là giảng viên và sinh viên các chuyên ngành Báo in, Phát thanh, Truyền h́nh, Báo mạng điện tử, thông tin đối ngoại - Học viện Báo chí và Tuyên truyền
 
Mọi thông tin, ư kiến và bài viết xin gửi về
Website Báo chí với Trẻ em.
Khoa Báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. 36 Xuân Thuỷ, Cầu Giấy, Hà Nội, Vietnam
E-mail: foj_ajc@yahoo.com




Trang nhất > Kiến thức, kỹ năng nhà báo
Pháp luật bảo vệ quyền của vị thành niên vi phạm pháp luật
Cập nhật 3/21/2011 6:19:35 PM
 
Gửi cho bạn bè
In trang này
In bài này
Ư kiến của bạn
Những kiến thức cơ bản về vấn đề vị thành niên vi phạm pháp luật, giải pháp bảo vệ, chăm sóc, pḥng ngừa, giảm thiểu t́nh trạng phạm tội ở người chưa thành niên được phân tích qua kết quả nghiên cứu trường hợp của tác giả Vũ Thị Thu Quyên- Khoa Xă hội học, Học viện Báo chí và Tuyên truyền. CMVN.ORG.VN xin giới thiệu với bạn đọc bài viết này.

Trong xã hội đương đại, đời sống xã hội luôn được vận hành và quản lý bằng pháp luật của nhà nước pháp quyền; pháp luật là tối thượng, con người sống, và hoạt động theo pháp luật, được pháp luật bảo vệ và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, kể cả khi có hành vi vi phạm pháp luật. Bảo vệ quyền con người là chức năng của pháp luật, phán ánh tính nhân văn của pháp luật của nhà nước pháp quyền trong xã hội hiện đại. Nghiên cứu trường hợp người chưa thành niên phạm tội để thấy được vai trò của pháp luật trong bảo vệ quyền con người, trường hợp người chưa thành niên phạm tội; qua đó thấy được tính nhân văn sâu sắc, tính ưu việt của pháp luật và của chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam; đồng thờẳinh dóng lên “tiếng chuông” nhắc nhở, cảnh báo về trách nhiệm của toàn xã hội, mỗi gia đình đối với việc chăm sóc, bảo vệ và phòng người chưa thành niên phạm tội.

Buổi sinh hoạt tìm hiểu pháp luật của CLB Thanh niên với pháp luật tại Trường Lê Trung Đình (TP.Quảng Ngãi). Buổi sinh hoạt tìm hiểu pháp luật của CLB Thanh niên với pháp luật tại Trường Lê Trung Đình (TP.Quảng Ngãi). Ảnh: Báo Quảng Ngãi Online

1.  Quan niệm về người chưa thành niên phạm tội

Theo thống kê của cơ quan chức năng, trong những năm gần đây, tình trạng người chưa thành niên (trẻ vị thành niên) phạm tội ở nước ta có chiều hướng gia tăng, tội phạm gây ra ngày một phức tạp và tính chất nghiêm trọng đáng báo động. Thực tế đó đòi hỏi toàn xã hội, đặc biệt là các cơ quan thực thi pháp luật, mỗi gia đình, mỗi bậc làm cha làm mẹ cần phải xem xét, đánh giá một cách nghiêm túc, toàn diện, từ đó tìm ra nguyên nhân và giải pháp để phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng phạm tội ở lứa tuổi này.

Cho đến nay, khi bàn về khái niệm người chưa thành niên vẫn có nhiều ý kiến khác nhau.

 Ngay trong văn bản pháp luật thực định cũng có những tên gọi khác nhau: người chưa thành niên, trẻ vị thành niên và trẻ em. Pháp luật ở mỗi quốc gia có những tiêu chí cụ thể quy định về người chưa thành niên khác nhau. Đa số các quốc gia đều ghi nhận trong hệ thống pháp luật độ tuổi được coi là người chưa thành niên.

Điều 1, Công ước quốc tế về quyền trẻ em (United Nations Convention on the Rights of the Child) được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 20/11/1989 có ghi: “Trong phạm vi Công ước này, trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng đối với trẻ em có quy định tuổi thành niên sớm hơn”.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lứa tuổi 10 - 19 tuổi là độ tuổi vị thành niên. Thanh niên trẻ là lứa tuổi 19 - 24 tuổi. Chương trình Sức khỏe sinh sản/Sức khỏe tình dục vị thành niên - thanh niên của khối Liên minh châu Âu (EU) và Quỹ Dân số Liên Hiệp Quốc (UNFPA) lấy độ tuổi 15 - 24 tuổi.

 Quy tắc tối thiểu phổ biến của Liên hợp quốc về việc áp dụng pháp luật với người chưa thành niên, hay còn gọi là Quy tắc Bắc Kinh (United Nations Standard Minimum Rules for the Administration of Juvenile Justice /Beijing Rules) ngày 29-11-1985; Hướng dẫn của Liên hợp quốc về phòng ngừa phạm pháp ở người chưa thành niên, còn gọi là Hướng dẫn Riyadh (United Nations Guidelines for the Prevention of Juvenile delinquency/ Riyadh Guidelines) ngày 14-12-1990 quan niệm về trẻ em (Child) là người dưới 18 tuổi, người chưa thành niên (Juvenile) là người từ 15 đến 18 tuổi, thanh niên (Youth) là người từ 15 đến 24 tuổi, người trẻ tuổi (Young persons) bao gồm trẻ em, người chưa thành niên và thanh niên.

Cho dù còn có những cách đặt vấn đề khác nhau, song nhìn chung quan niệm về người chưa thành niên được hiểu là: Người chưa thành niênngười dưới 18 tuổi, chưa phát triển hoàn thiện về thể chất, tinh thần, tâm sinh lý và nhân cách, chưa đủ khả năng để sử dụng quyền và gánh vác nghĩa vụ pháp lý như người đã thành niên.

Như vậy, về nội hàm khái niệm người chưa thành niên bao gồm ba nội dung:

- Giới hạn của độ tuổi được qui định trong các văn bản pháp luật của mỗi quốc gia (dưới 18 tuổi); đây là thời kỳ chuyển tiếp từ lứa tuổi trẻ em sang lứa tuổi người lớn.

- Sự phát triển chưa hoàn thiện về thể chất, tinh thần, tâm sinh lý và nhân cách.

- Khả năng sử dụng quyền và  thực hiện nghĩa vụ của người chưa thành niên còn hạn chế.

Ở Việt Nam, người chưa thành niên được xác định tương đối thống nhất trong Hiến pháp năm 1992, Bộ luật hình sự năm 1999, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, Bộ luật lao động, Bộ luật dân sự, Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính và một số văn bản quy phạm pháp luật khác. Các văn bản pháp luật đều quy định tuổi của người chưa thành niên là dưới 18 tuổi và trong từng lĩnh vực cụ thể đều có những chế định pháp luật hoặc các quy định riêng cho người chưa thành niên.

Về người chưa thành niên phạm tội, theo Điều 12 Bộ luật hình sự nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy định tuổi chịu trách nhiệm hình sự:

“1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm.

 2. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”.

Vậy là, người chưa thành niên phạm tội và phải chịu trách nhiệm hình sự có thể là:

-Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng do cố ý, phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

- Nguời từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm một tội được quy định trong Bộ luật hình sự.

Điều 12 Bộ luật hình sự đã đưa ra độ tuổi tối thiểu phải chịu trách nhiệm hình sự là đủ 14 tuổi. Cũng trong Bộ luật hình sự, Điều 68 ghi nhận việc áp dụng Bộ luật hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội đó là người từ đủ 14 tuổi dưới 18 tuổi. Điều này có nghĩa rằng, ở độ tuổi từ đủ 14 đến dưới 18 tuổi có thể phải gánh chịu hậu quả pháp lý bất lợi mà nhà nước áp dụng đối với hành vi nguy hiểm do các đối tượng này gây ra.

 Như vậy, tiêu chí để xác định trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên bao gồm:

- Có hành vi phạm tội do người chưa thành niên thực hiện.

- Người thực hiện hành vi phạm tội đã đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự tương ứng với loại tội phạm và lỗi của người đó.

- Các cơ quan có thẩm quyền đã cân nhắc tính cần thiết phải xử lý bằng hình sự mà không thể áp dụng các biện pháp tư pháp hoặc các biện pháp khác để quản lý, giáo dục và phòng ngừa tội phạm đối với người phạm tội.

Chỉ khi nào hội đủ ba điều kiện trên thì người chưa thành niên mới phải chịu trách nhiệm hình sự bằng hình phạt do Toà án tuyên. Người chưa thành niên thực hiện tội phạm ngoài những dấu hiệu và yếu tố pháp lý còn được xác định bằng sự nhận định, cân nhắc cụ thể của cơ quan có thẩm quyền để quyết định truy cứu trách nhiệm hình sự và áp dụng hình phạt đối với họ.

2. Vấn đề đặt ra và nguyên nhân phạm tội của người chưa thành niên

Nghiên cứu thực trạng người chưa thành niên phạm tội trong thời gian qua có thể thấy một số vấn đề đặt ra như sau:

Một là, người chưa thành niên phạm tội có xu hướng ngày một gia tăng.

Theo thống kê của cơ quan chức năng Bộ Công an cho biết: Từ 2000 - 2006, số vụ phạm tội do trẻ em và người chưa thành niên gây ra là 74.389 vụ với 95.103 đối tượng, riêng năm 2006, là hơn 10.000 vụ, năm 2007 toàn quốc có 10.361 vụ, gồm 15.589 đối tượng, thì 6 tháng đầu năm 2008 đã xảy ra 5.746 vụ, gồm 9.000 đối tượng (tăng 2% số vụ). Số vụ án do người chưa thành niên gây ra chiếm khoảng trên 15% tổng số vụ án hình sự (2).

Theo Tòa hình sự Toà án nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2002 đến 2006, tỉ lệ người chưa thành niên phạm tội tăng gần 100%.

Hai là, tính chất tội phạm do người chưa thành niên gây ra có chiều hướng ngày một nghiêm trọng, thậm chí đáng báo động.

Các tội phạm mà người chưa thành niên thực hiện có tính chất rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng như: giết người, cố ý gây thương tích, cướp giật, bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, các tội về ma túy, hiếp dâm; phá hủy công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia… ngày càng gia tăng. Khuynh hướng sử dụng bạo lực và vũ khí để gây án thể hiện rất rõ.

Theo Cục CSĐTTP và TTXH – Bộ Công an cho  biết: Tội danh trộm cắp tài sản chiếm 38%; Cố ý gấy thương tích chiếm 11% và đặc biệt là giết người chiếm 1,4%. Trong đó, lứa tuổi phạm tội từ 16 đến dưới 18 tuổi chiếm cao nhất, khoảng 60%; từ 14 đến dưới 16 tuổi là 32%; và dưới 14 tuổi là 8%.

Ba là, người chưa thành niên phạm tội đang có xu hướng trẻ hóa và tập hợp thành băng, nhóm cùng hoạt động phạm tội.

 Theo tin từ Công an thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2004 đến nay, tại thành phố những băng nhóm tội phạm là người chưa thành niên có xu hướng trẻ hoá và ngày một tăng. Những người trẻ này có xu hướng cấu kết với nhau thành băng nhóm, chơi chung với nhau và trong một hoàn cảnh nào đó thì nhiều người cùng thực hiện một tội phạm. Trong 5 năm, từ năm 2004 đến 2008, trên địa bàn thành phố có 809 băng nhóm phạm tội là người chưa thành niên, trong đó có 3.307 đối tượng đã bị triệt phá.

Nguyên nhân người chưa thành niên phạm tội có nhiều và phức tạp, song có thể qui vào một số nguyên nhân chủ yếu sau:

Thứ nhất, do chính bản thân người chưa thành niên không ý thức được hậu quả của những hành vi vi phạm pháp luật,  phạm tội do họ gây ra:

Là người chưa phát triển đầy đủ về thể chất, tinh thần, tâm sinh lý và nhân cách, người chưa thành niên là những người không phải trẻ con nhưng cũng chưa phải là người lớn. Trình độ nhận thức và kinh nghiệm sống của họ còn bị hạn chế, thiếu hiểu biết về pháp luật; thiếu điều kiện và bản lĩnh tự lập, khả năng tự kiềm chế chưa cao, dễ bị kích động, dễ bị lôi kéo vào những hoạt động phiêu lưu, mạo hiểm. Họ thường chưa làm chủ được hành vi của mình, luôn hướng tới sự ham thích mới lạ, hiếu động, bồng bột, nhẹ dạ, thiếu kinh nghiệm sống, dễ va vấp. Chính vì vậy, họ không ý thức được hậu quả của những hành vi vi phạm pháp luật, phạm tội của mình. Qua khảo sát cho thấy, đa số người phạm tội chưa thành niên có trình độ học vấn thấp, chủ yếu là tiểu học và trung học cơ sở, thậm chí có 10% trẻ phạm tội không biết chữ. Theo tìm hiểu, hầu như các vụ án nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng do người chưa thành niên thực hiện là do bộc phát nhất thời, hiếu thắng của sự kém hiểu biết. Nhưng hành vi thì rất táo bạo, hung hãn, hậu quả để lại của sự nhất thời, hiếu thắng có khi là người mất đi tính mạng quý giá, kẻ phải vào vòng lao lý. Bỏ học, không có việc làm nên các đối tượng thường tụ tập thành băng, nhóm ăn chơi lêu lổng và điều rất nguy hiểm là các đối tượng này luôn thủ sẳn “hàng nóng” trong người nên khi đụng chuyện dẫn đến gây gổ, đánh nhau và sử dụng ngay vũ khí.

Hai là, do hậu quả của việc giáo dục chưa đúng của gia đình:

Gia đình là tế bào của xã hội, cái nôi thân thương của mỗi người, nơi những nhân cách của mỗi đứa trẻ được hình thành và phát triển. Trong xã hội truyền thống cũng như xã hội hiện đại, vai trò của gia đình, trong đó đặc biệt là cha, mẹ, luôn được khẳng định trong nuôi dưỡng, giáo dục, quản lý và định hướng cho những khát vọng vươn tới của trẻ. Bởi thế, trong giáo dưỡng trẻ, gia đình nào có phương pháp giáo dục đúng, tạo dựng được môi trường nhân ái, nhân văn thì nhân cách tốt đẹp của trẻ có cơ hội phát triển. Ngược lại, gia đình nào không có phương pháp giáo dục con trẻ, không tạo được môi trường giáo dục nhân văn, sẽ là nguyên nhân dẫn con cái đến con đường vi phạm pháp luật.

Có thể nói rằng, nguyên nhân chính (chiếm tới gần 70%) đẩy thanh thiếu niên vào con đường phạm pháp được nhìn nhận là do có hoàn cảnh gia đình đặc biệt như: mồ côi, cha mẹ ly hôn, không quan tâm đến con cái. Theo số liệu thống kê tội phạm học thì trẻ em phạm pháp có nguồn gốc gia đình làm nghề buôn bán bất hợp pháp chiếm 51,94%, gia đình có người phạm tội hình sự chiếm 40% và 30% trẻ em phạm tội có bố, mẹ hoặc cả hai nghiện hút. Cũng theo số liệu điều tra xã hội học, có tới 72% số người chưa thành niên phạm tội cho rằng các em không nhận được sự quan tâm, chăm sóc đầy đủ của cha mẹ và gia đình.

Ba là,  giáo dục trong nhà trường còn thiên về dạy chữ, dạy nghề chưa quan tâm đúng mức đến dạy làm người:

Trong xã hội hiện đại, người chưa thành niên gắn bó với gia đình, chịu sự giáo dục của gia đình tương đương với giáo dục của nhà trường và xã hội. Một khi nhà trường tạo ra được môi trường học đường thân thiện, nhân văn, môi trường văn hoá học đường hướng tới người học, mà trọng tâm là tạo được sự hài hoà trong giáo dục đạo tạo giữa dạy chữ, dạy nghề và dạy làm người thì nhân cách văn hoá của “học trò”, nhân cách của người học sẽ có cơ hội hình thành, phát triển. Trái lại, nhà trường thiên về dạy chữ, dạy nghề, ít quan tâm đến dạy làm người, không chú ý tạo ra một sân chơi lành mạnh, an toàn và bổ ích cho con trẻ, thì sẽ không ít người chưa thành niên bị lệch chuẩn, coi thường giá trị nhân bản, dẫn tới hành vi tiêu cực. Đây là một trong những nguyên nhân sâu xa khiến nhiều trẻ chưa đến tuổi trưởng thành đã có hành vi phạm tội. Hơn nữa, đã có không ít nhà trường chỉ chăm lo tới bệnh thành tích, tập trung cho việc học sinh lên lớp, tốt nghiệp, ít chăm lo tới việc giáo dục đạo đức, giáo dục văn hoá công dân, thậm chí, khi có học sinh lười học, không chấp hành tốt kỷ luật là nhà trường đuổi học, đẩy các em ra ngoài xã hội khiến các em nhanh chóng sa ngã vào con đường hư hỏng, phạm pháp.

Bốn là, môi trường xã hội còn chưa thật an toàn và còn ẩn chứa nguy cơ khiến người chưa thành niên vi phạm pháp luật, phạm tội:

Môi trường xã hội ảnh hưởng không nhỏ đến việc hình thành nhân cách của người chưa thành niên. Cha ông ta đã có câu: “gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”. Bởi vậy xã hội càng dân chủ, công bằng, văn minh thì con người càng có điều kiện, cơ hội hoàn thiện mình, trái lại, môi trường xã hội càng không an toàn, nhiều “cạm bẫy” dễ bị sa ngã, dễ bị rơi vào con đường tội lỗi. Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập, mỗi người nói chung, người chưa thành niên nói riêng càng có nhiều điều kiện để phát triển, hoàn thiện mình, có nhiều cơ hội tiếp cận với văn hoá, văn minh nhân loại. Song mặt trái của kinh tế thị trường, đặc biệt là kinh tế thị trường thường đi liền với việc dung dưỡng cho lối sống thực dụng, ích kỷ, vụ lợi khiến người chưa thành niên do thiếu kinh nghiệm sống nên dễ bị cám dỗ, sa ngã. Một khi bị sa ngã, người chưa thành niên lại chưa được bảo vệ, giáo dục kịp thời, đặc biệt là hệ thống pháp luật bảo vệ trẻ em và người chưa thành niên thiếu đồng bộ, bởi thế việc tái phạm là khó tránh khỏi. Đã đến lúc cần gióng hồi chuông cảnh báo việc bảo vệ, chăm sóc người chưa thành niên, đặc biệt là người chưa thành niên phạm tội cần có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc tạo lập điều kiện, môi trường văn hoá giáo dục; cần có sự phối kết hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm ở người chưa thành niên.

3. Pháp luật Việt Nam và giải pháp bảo vệ, chăm sóc, phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng phạm tội ở người chưa thành niên

Mặc dù, người chưa thành niên Việt nam có xu hướng phạm tội tăng và tính chất tội phạm có chiều hướng nghiêm trọng, song, đối với người chưa thành niên phạm tội, vấn đề không phải là áp dụng các hình phạt nghiêm khắc, mà quan trọng là phát hiện kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật và xử lý theo hướng giảm nhẹ hình phạt để giúp các em nhận ra lỗi lầm; phải có biện pháp khắc phục những nguyên nhân, điều kiện phạm tội của người chưa thành niên.

Trên thực tế, chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước ta thể hiện trong pháp luật hình sự không coi người chưa thành niên khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội phải chịu trách nhiệm hình sự. Chính sách nhân đạo đó đã được Bộ luật hình sự cụ thể hoá thành những nguyên tắc xử lý đối với người chưa thành niên phạm tội, quy định tại Điều 69 Bộ luật hình sự:

“1. Việc xử lý người chưa thành niên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội.

Trong mọi trường hợp điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội của người chưa thành niên, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải xác định khả năng nhận thức của họ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm.

2. Người chưa thành niên phạm tội có thể được miễn trách nhiệm hình sự, nếu người đó phạm tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng, gây hại không lớn, có nhiều tình tiết giảm nhẹ và được gia đình hoặc cơ quan, tổ chức nhận giám sát, giáo dục.

3. Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người chưa thành niên phạm tội và áp dụng hình phạt đối với họ được thực hiện chỉ trong trường hợp cần thiết và phải căn cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, vào những đặc điểm về nhân thân và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm.

4. Khi xét xử, nếu thấy không cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội, thì Tòa án áp dụng một trong các biện pháp tư pháp được quy định tại Điều 70 của Bộ luật này.”

5. Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối với người chưa thành niên phạm tội. Khi áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội cần hạn chế áp dụng hình phạt tù. Khi xử phạt tù có thời hạn, Toà án cho người chưa thành niên phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đối với người đã thành niên phạm tội tương ứng.

Không áp dụng hình phạt tiền đối với người chưa thành niên phạm tội ở độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi. Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người chưa thành niên phạm tội (1).

6. Án đã tuyên đối với người chưa thành niên phạm tội khi chưa đủ 16 tuổi, thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm”.

Người chưa thành niên do chưa phát triển hoàn thiện về mặt thể chất, tinh thần và nhân cách, nên việc bảo vệ, chăm sóc, phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng phạm tội ở người chưa thành niên là vấn đề vừa mang tính pháp lý vừa mang tính nhân văn. Để thi hành nghiêm chỉnh những điều khoản được ghi trong bộ luật Hình sự nhằm bảo vệ, chăm sóc, phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng người chưa thành niên phạm tội, cần thiết phải thực hiện một số giải pháp sau:

Có thể nêu ra một số giải pháp chủ yếu sau:

Một là, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cho nhóm đối tượng người chưa thành niên

Tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật dưới nhiều hình thức là hoạt động định hướng có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục nhằm trang bị những tri thức pháp luật, tình cảm, niềm tin đối với pháp luật từ đó hình thành động cơ, hành vi và thói quen xử sự phù hợp với các yêu cầu của pháp luật. Giáo dục pháp luật đối với người chưa thành niên chính là quá trình cung cấp tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật, từ đó người chưa thành niên có thói quen sống và hành xử theo pháp luật. Đó là biện pháp cơ bản, thường xuyên, có ý nghĩa quyết định trong các biện pháp bảo đảm quyền của người chưa thành niên. Đồng thời đây cũng là biện pháp cơ bản phòng ngừa hành vi phạm tội của người chưa thành niên, góp phần nâng cao khả năng tự bảo vệ mình cho đối tượng này.

Hai là, cần chủ động, tích cực xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc để chăm sóc, hỗ trợ, bảo vệ, giáo dưỡng người chưa thành niên.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh, có nói: “Gia đình tốt thì xã hội mới tốt. Xã hội tốt thì gia đình càng tốt”. Vì vậy, việc xây dựng gia đình hết sức quan trọng đối với tất cả thành viên trong gia đình, đặc biệt đối với người chưa thành niên, đồng thời đối với cả xã hội. Trên thực tế, từ nhiều năm nay, chúng ta đang thực hiện rất nhiều phong trào, nhất là phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở địa bàn dân cư, trong đó có nội dung xây dựng gia đình đạt chuẩn văn hóa, nêu gương ông bà mẫu mực, con cháu hiếu thảo, chăm ngoan...Những phong trào này thật sự có ý nghĩa trong việc tạo lập môi trường nhân ái trong gia đình góp phần tích cực trong giáo dục người chưa thành niên.

Ở lứa tuổi chưa thành niên, giai đoạn thích nghi khó khăn nhất trong cuộc sống và rất nhạy cảm trước bất cứ một vấn đề, một hiện tượng, một hành vi của xã hội, trong gia đình. Cha mẹ cần có kỹ năng và phương pháp giáo dục tinh tế đối với các em; cần định hướng cho việc hình thành nhân cách của các em, giúp các em phát triển một cách toàn diện trở thành người có ích cho xã hội. Tất nhiên, mỗi gia đình có thể có những phương pháp riêng, song việc quan tâm theo sát con trẻ, kiểm tra các hoạt động hằng ngày của chúng để kịp thời uốn nắn những suy nghĩ lệch lạc, không để các em bị lợi dụng, bị sa ngã vào con đường tiêu cực là hết sức cần thiết.

Ba là, xây dựng cộng đồng văn hoá tạo môi trường lành mạnh, vững chắc, cơ hội sống tích cực cho người chưa thành niên.

Trong xã hội hiện đại, ngoài cuộc sống gia đình, người chưa thành niên chủ yếu  sống trong môi trường xã hội, trong các cộng đồng, đoàn thể, nhà trường, nhóm bạn và từng bước thực hiện quá trình xã hội hoá để hình thành và khẳng định nhân cách. Bởi vậy xây dựng cộng đồng văn hoá tạo môi trường lành mạnh, vững chắc, cơ hội sống tích cực cho người chưa thành niên vô cùng quan trọng. Trong đó việc tạo dựng các mối quan hệ xã hội tích cực cho người chưa thành niên bằng cách mở rộng các chương trình đào tạo kỹ năng sống, tăng cường các hoạt động ngoài giờ học, phát triển các chương trình giáo dục đồng đẳng, các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao, tạo các sân chơi lành mạnh để thanh thiếu niên sống tích cực, không tham gia vào các hoạt động tiêu cực. Đồng thời cần chủ động đưa người chưa thành niên tham gia vào các hoạt động cộng đồng có ích, tránh để  người chưa thành niên rơi tình trạng  “nhàn cư vi bất thiện”, hoặc trầm cảm, suy nghĩ lệch lạc và có hành vi tiêu cực.

Bốn là, kết hợp  công tác phòng ngừa với xử lý người chưa thành niên phạm tội một cách đúng pháp luật và nhân văn.

Khi tiến hành công tác phòng ngừa và xử lý người chưa thành niên phạm tội, chúng ta  cần phải được tiến hành trên tinh thần đúng pháp luật và với thái độ chia sẻ, thân thiện, nhân văn với người chưa thành niên. Không phải tất cả những người chưa thành niên phạm tội đều phải xử lý bằng hình sự. Và, một khi người thành niên bị kết án thì “Nhà tù chỉ là lựa chọn cuối cùng để xử lý người chưa thành niên phạm tội”. Ngay cả trong quá trình thi hành án, công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và đặc biệt là chương trình dạy nghề, đưa việc làm vào các trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục, cơ sở chữa bệnh hỗ trợ giải quyết việc làm cho người chưa thành niên vừa ra khỏi trường giáo dưỡng hoặc trại cải tạo nhanh chóng tái hòa nhập với cộng đồng luôn là giải pháp tích cực.

Năm là, tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật có liên quan đến bảo vệ, chăm sóc người chưa thành niên.

Bảo vệ trẻ em nói chung và người chưa thành niên, người chưa thành niên phạm tội nói riêng luôn là vấn đề được Đảng và Nhà nước ta quan tâm. Mặc dù vậy, thời gian qua tình hình người chưa thành niên phạm tội vẫn tiếp tục gia tăng với những diễn biến phức tạp. Bởi vậy, ngoài những giải pháp có ý nghĩa cơ bản, thường xuyên như đã nêu, cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật đối với người chưa thành niên và người chưa thành niên phạm tội. Đã đến lúc cần thiết phải nghiên cứu để thành lập Tòa án người chưa thành niên ./.

Chú thích:

(1) Theo Lụât sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự được Quốc hội thông qua ngày 19 tháng 6 năm 1009.

(2)  Theo Báo cáo của Toà án nhân dân tối cao.

TS. Vũ Thị Thu Quyên Học viện Báo chí và Tuyên truyền (Theo AJC.EDU.VN)

Ư kiến phản hồi
Tên người gửi:
Email:
Địa chỉ:
Nội dung  :
Mă bảo vệ : Verify Code
 


Các tin khác
•  Phát triển kỹ năng thực hành báo chí trên trang cmvn.org.vn (16/03/2011)
•  Tác động của nhóm đề tài t́nh bạn, t́nh yêu trên báo in đối với sự phát triển nhân cách của tuổi vị thành niên (Phần III) (03/03/2011)
•  Tác động của nhóm đề tài t́nh bạn, t́nh yêu trên báo in đối với sự phát triển nhân cách của tuổi vị thành niên (Phần II) (02/03/2011)
•  Tác động của nhóm đề tài t́nh bạn, t́nh yêu trên báo in đối với sự phát triển nhân cách của tuổi vị thành niên (PHẦN I) (02/03/2011)
•  Tâm lư học sáng tạo và sự phát triển năng lực của đội ngũ những người làm báo nước ta. (23/02/2011)
•  Báo điện tử cho trẻ em và về trẻ em hiện nay (21/02/2011)
•  Người Hà Nội nh́n từ Sóc Sơn... (09/06/2009)
•  Bức ảnh về trẻ em hay nhất năm 2008 (12/02/2009)
•  “Không nghe qua câu chuyện mà sống cùng nhân vật” (22/12/2008)
•  Trẻ em tham gia sản xuất các chương tŕnh truyền h́nh – Tại sao không? (01/12/2008)
Trẻ tự kỷ: người làm truyền thông nên biết
Giáo dục giới tính toàn cầu
Quy định về chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non
Tiết lộ về những người ghi thước phim bạo hành chấn động
Tôn trọng trẻ em trong ống kính nhà quay phim như thế nào?
Một số điểm cần biết về Qui chế giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật
Tóm tắt nội dung Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em dành cho các nhà báo
Thủ tục nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi
Bức ảnh thay đổi cái nh́n về chiến tranh
Bức ảnh làm cả thế giới bàng hoàng
Về “Sự tham gia của trẻ em” trong chương tŕnh truyền h́nh
Có nên giật tít kiều này?
Sự tham gia của trẻ em và giải thưởng "Nhà báo với trẻ em Việt Nam" hàng năm
Tập huấn kỹ năng viết báo cho trẻ em Liên Châu (Yên Lạc, Vĩnh Phúc)
Một vài ư kiến trong Lễ trao giải "Nhà báo với trẻ em Việt Nam"